Thanh Sơn biên dịch từ Tạp chí Inspectioneering Journal Tác giả: Ana Benz, Kỹ sư trưởng (Chief Engineer) tại IRISNDT, và Glenn Roemer, Kỹ sư vật liệu cao cấp (Senior Materials Engineer) tại Apave Canada. Trong công tác quản lý tính toàn vẹn của thiết bị áp lực (Asset Integrity Management), chúng ta thường tập trung vào các thông số dễ định lượng như áp suất vận hành hay trọng lượng thiết bị - những yếu tố tạo ra ứng suất chính/sơ cấp (primary stress) . Tuy nhiên, thực tế vận hành luôn tồn tại một nghịch lý: rất nhiều hệ thống đường ống và bình áp lực dù được thiết kế "đúng chuẩn" theo ASME để vận hành 20 năm, lại hư hỏng chỉ sau chưa đầy 5 năm. Nguyên nhân gốc rễ thường ẩn mình dưới dạng ứng suất phụ/thứ cấp (secondary stress). Đây là loại ứng suất phát sinh do sự cưỡng bức của các bộ phận tiếp giáp hoặc tự cưỡng bức trong cấu trúc, thường liên quan đến quá trình hàn , sự giãn nở nhiệt không đồng nhất hoặc biến dạng cơ học . Khác với ứng suất sơ cấp vốn cân bằng với tải trọ...
Hiện tượng phồng rộp (Blistering) trên mặt làm kín carbon-graphite của phớt cơ khí (Mechanical Seal)
Giai đoạn cuối của hiện tượng phồng rộp, cho thấy sự rỗ đáng kể và hiện tượng bong tróc vật liệu. 1. Blistering – một dạng hư hỏng “âm thầm” nhưng nguy hiểm Hiện tượng blistering trên mặt làm kín carbon-graphite của phớt cơ khí là một vấn đề tồn tại lâu dài trong công nghệ làm kín. Blister xuất hiện dưới dạng vết phồng, bong vảy, bề mặt nhô lên trên mặt làm kín – thực chất là kết quả của các vết nứt phát sinh bên dưới bề mặt (subsurface fracture). Hậu quả của blistering không chỉ dừng ở mất thẩm mỹ bề mặt, mà trực tiếp dẫn đến: tăng rò rỉ, tăng ma sát, tăng nhiệt cục bộ, và cuối cùng là hư hỏng sớm phớt cơ khí, đặc biệt trong các điều kiện làm việc khắc nghiệt. Về hình thái, blister thường: bắt đầu bằng các đốm sáng, phồng nhẹ trên bề mặt carbon, phát triển thành bong bóng phồng lên, xung quanh xuất hiện các vết nứt, bong vỡ hoàn toàn, để lại lỗ rỗ (pit) trên mặt làm kín. Hiểu rõ cơ chế hình thành blister là chìa khóa để nâng cao độ tin cậy và tuổi thọ phớt. 2. Các yếu tố chính gây bli...